Trochę historii
Bieszczadzka Kolejka Leśna powstała pod koniec XIX wieku jako odpowiedź na rosnące potrzeby transportowe trudno dostępnych terenów Bieszczadów. W 1898 roku uruchomiono pierwszą linię z Nowego Łupkowa do Cisnej, przeznaczoną głównie do przewozu drewna oraz pasażerów. W kolejnych latach sieć była stopniowo rozbudowywana, a kolejka stała się ważnym elementem rozwoju gospodarczego regionu.
Podczas I i II wojny światowej linia była wykorzystywana również do celów wojskowych, a jej infrastruktura ulegała zniszczeniom. Po 1945 roku ruch został wstrzymany, jednak już na początku lat 50. rozpoczęto odbudowę i modernizację. Powstały nowe odcinki, a długość całej sieci osiągnęła około 73 km. Głównym zadaniem kolejki pozostał transport drewna, choć prowadzono także przewozy pasażerskie.
Od lat 70. znaczenie kolejki zaczęło maleć wraz z rozwojem transportu drogowego. W 1991 roku zakończono regularne przewozy pasażerskie, pozostawiając jedynie ruch sezonowy. Dzięki staraniom miłośników kolei i lokalnych samorządów udało się uratować linię przed likwidacją. W 1992 roku została wpisana do rejestru zabytków, a kilka lat później utworzono Fundację Bieszczadzkiej Kolejki Leśnej, która przejęła opiekę nad jej funkcjonowaniem.
Obecnie Bieszczadzka Kolejka Leśna jest jedną z największych atrakcji turystycznych regionu. Wizyta w muzeum stacji oraz przejazd zabytkowym pociągiem przez malownicze doliny i lasy pozwala poznać historię Bieszczad oraz dawnego leśnictwa, a jednocześnie stanowi cenny zabytek techniki i ważny element dziedzictwa kulturowego Polski. Więcej o historii przeczytasz na stronie Bieszczadzkiej Kolejki Leśnej.
Budowa modelu stacji
Budowę makiety stacji Cisna rozpocząłem w 2013 roku. Nie pamiętam już, skąd zaczerpnąłem pomysł na ten projekt i dziś nie ma to większego znaczenia. Od samego początku wiedziałem jednak, że makieta musi przedstawiać stację w okresie jej największej świetności oraz czas pracy parowozów Kp4. Wybór padł więc na lata 1976–1980.
Zanim rozpocząłem właściwą budowę, wspólnie z Prezesem Zarządu Fundacji – Mariuszem Wermińskim, byłym Kierownikiem Bieszczadzkiej Kolejki Leśnej – Panem Stanisławem Wróblem, oraz obecnym Kierownikiem Bieszczadzkiej Kolejki Leśnej – Panem Markiem Chochoła zorganizowaliśmy spotkania z wieloma emerytowanymi pracownikami kolei. Na każde z nich przygotowywałem dziesiątki pytań, szkiców oraz zagadek opartych na archiwalnych fotografiach. Były to niezwykle owocne, ale i fascynujące rozmowy. Moi goście potrafili długo dyskutować, a nawet spierać się o szczegóły dotyczące funkcjonowania i wyglądu obiektów stacyjnych. Z przyjemnością sprawdzałem ich pamięć, pytając o detale, na które podczas codziennej pracy zawodowej zwykle nie zwraca się uwagi.
Dzięki ogromnemu zaangażowaniu zarówno emerytowanych kolejarzy, jak i osób pracujących na kolei do dziś, udało się zgromadzić imponującą dokumentację – mapy, plany, szkice oraz blisko tysiąc fotografii przedstawiających historię stacji Cisna w Majdanie. Materiały te stały się solidną podstawą do rozpoczęcia budowy makiety.
Prace rozpoczęły się od wykonania modeli wszystkich budynków i obiektów stacyjnych. Same segmenty powstały dopiero kilka lat później, kiedy budynki były już ukończone i zgromadziłem cały niezbędny materiał torowy.
Makieta stacji Cisna składa się z sześciu segmentów o łącznej długości 482 cm. Przedstawia stację bez jakichkolwiek skrótów czy uproszczeń. Tak ambitne założenie wielokrotnie okazywało się dużym wyzwaniem, jednak właśnie takie projekty dają największą satysfakcję. Prace nad układem torowym sprawiły mi najwięcej problemu, ale gdy w ekipie jest zawodowy drogowiec – wszystko, co trudne, staje się łatwiejsze.
Dla wielu, zwłaszcza młodych oglądających zaskoczeniem jest fakt, że współczesna stacja wygląda zupełnie inaczej. Z jej terenu zniknęło wiele dawnych obiektów, a ich miejsce zajęła nowa infrastruktura niezbędna do obsługi ruchu turystycznego. Właśnie dlatego uważam, że największą wartością tej makiety jest wierne zachowanie historycznego obrazu stacji z okresu jej największej świetności.
Budowę makiety zakończyłem w 2026 roku. Ostatnim etapem było wykonanie tła oraz montaż odpowiednio dobranego oświetlenia, które pozwala w pełni wyeksponować wszystkie detale modelu.
